آموزش برق نورافزا

آشنایی با 3 مفهوم مهم در حوزه نور و روشنایی

تفاوت لومن با لوکس

لومن چیست؟ لوکس چیست؟ تفاوت لومن با لوکس در چیست؟ لامپ چند لومن دارد؟ لامپی که وات بالاتری دارد الزاماً پرنورتر است؟ اینها سؤالات مهمی در حوزه نور و روشنایی هستند در حالی که ممکن است برای شما ناآشنا باشند.

شما قبل از خرید لامپ ال ای دی یا انواع دیگر لامپ با دانستن جواب این سؤالات خواهید توانست مناسب‌ترین لامپ را برای مکان مورد‌نظر پیدا کنید. روی جعبه بسته‌بندی لامپ‌ها مشخصاتی درج می‌شود که اکثر خریداران هنگام خرید توجهی به آن نمی‌کنند. افراد برای خرید به فروشگاهی مراجعه کرده و وات لامپ مورد نظر را به فروشنده اعلام می‌کنند. در حالی که این کار نادرست است. اگر می‌خواهید این مفاهیم را یک‌بار برای همیشه یاد بگیرید با ما همراه باشید. در این نوشته با 3 مفهوم مهم در حوزه نور و روشنایی آشنا می‌شویم: لومن، لوکس و بهره نوری.

فهرست مطالب

لومن چیست

شار نوری کل میزان نوری است که یک منبع نوری در واحد زمان در تمامی جهت‌ها تولید می‌کند و واحد آن لومن (lm) می‌باشد. به شار نوری، توان نوری هم گفته می‌شود و اغلب با حرف لاتین ɸ نمایش داده می‌شود. هر چقدر مقدار عددی شار نوری برحسب لومن بیشتر باشد یعنی منبع نوری ما نورانی‌تر است.

شار نوری از جمله مشخصات مهم یک منبع نوری یا لامپ است که در روی بسته‌بندی یا کاتالوگ آن درج می‌شود. هنگام خرید لامپ باید مورد توجه قرار گیرد. ذکر این نکته قابل توجه است که مقدار شار نوری که در روی محصول درج می‌شود، مقدار شار نوری اولیه منبع نوری بوده و به مرور زمان و در اثر کارکرد افت می‌کند.

لوکس چیست

شدت روشنایی (Illuminance) مقداری از شار نوری (لومن) است که از منبع نور (لامپ) به واحد سطح می‌رسد. شدت روشنایی را با حرف E نشان می‌دهیم و واحد آن لوکس (lux) یا لومن بر مترمربع (lm/m^2) می‌باشد. مقدار لوکس استاندارد روشنایی اماکن مختلف در جدول‌هایی آمده است که معمولاً در دو مقدار، شامل شدت روشنایی حداقل و شدت روشنایی پیشنهادی می‌باشد. در طراحی روشنایی هر چه این عدد نزدیک به مقدار پیشنهادی انتخاب شود مطلوب‌تر است.

رابطه لومن با لوکس و مساحت

تفاوت لومن با لوکس، دو پارامتر مهم در حوزه نور و روشنایی

با مطالعه تعریف‌های ارائه شده در بالا از لوکس و لومن، تفاوت این دو مفهوم را متوجه می‌شویم ولی با توجه به این که این دو مفهوم خیلی به اشتباه به جای هم به کار می‌روند بر آن شدیم تا در این قسمت با عکس نیز این تفاوت را نشان دهیم. در تصویر زیر تفاوت لوکس و لومن به صورت واضح به نمایش کشیده شده است.

آشنایی با مفاهیم مهم نور و روشنایی

بهره نوری چیست

بهره نوری (Luminous Efficacy) حاصل تقسیم شار نوری بر میزان توان مصرفی منبع نوری است. واحد آن لومن بر وات (lm/W) می‌باشد. این پارامتر مشخص می‌کند که به ازای مصرف هر وات (W) توان الکتریکی چند لومن توسط منبع نور تولید می‌شود. بدیهی است که هر چه میزان بهره نوری بیشتر باشد، منبع دارای راندمان بالاتر خواهد بود.

رابطه بهره نوری با توان و لومن لامپ

برای درک بهتر موضوع، دو مدل لامپ ال‌ ای‌ دی (LED) را باهم مقایسه می‌کنیم. برای این منظور لامپ ال‌ای‌دی 30 وات هلیوس آوا و لامپ ال‌ای‌دی 30 وات هیلدا آوا را انتخاب کردیم. به مشخصات این دو لامپ خوب دقت کنید. هر دو لامپ توان مصرفی یکسانی دارند ولی با مطالعه مشخصات لامپ مشاهده می‌کنیم شار نوری لامپ آوا مدل هلیوس 2700 لومن و لامپ ال ای دی آوا مدل هیلدا 2600 لومن است.

برای به دست آوردن بهره نوری کافی است شار نوری درج شده روی کاتالوگ محصول را بر میزان توان مصرفی آن تقسیم کرد. بدین ترتیب بهره نوری لامپ آوا 30 وات مدل هلیوس 90 و لامپ آوا 30 وات مدل هیلدا در حدود 87 به دست می‌آید. بنابراین از نظر بهره نوری لامپ آوا مدل هلیوس ارزش خرید بالاتری دارد. پس هنگام خرید لامپ ال ای دی بایستی به بهره نوری لامپ توجه داشته باشید.

پاسخ به چند سؤال رایج و مهم در مورد نور و روشنایی

در این بخش به سؤالاتی که ممکن است در مورد تفاوت لوکس و لومن برای شما پیش آید پاسخ خواهیم داد. شما می‌توانید هر سؤالی که در این حوزه دارید در بخش نظرات بپرسید. سؤالات شما توسط متخصصان واحد آموزش نورافزا برای استفاده عموم پاسخ داده شده و به این بخش اضافه خواهند شد.

1. آیا لامپی که وات بالاتری دارد الزاماً پرنورتر است؟

خیر، در هنگام خرید لامپ باید همزمان به دو پارامتر شار نوری (میزان نور) برحسب لومن و وات مصرفی لامپ توجه نمود. برای درک بهتر موضوع دو لامپ زیر را در نظر بگیرید:

  • الف- لامپ رشته‌ای با توان مصرفی 150 وات و شار نوری 1940 لومن
  • ب- لامپ LED با توان مصرفی 55 وات و شار نوری 5400 لومن

لامپ “الف” با توجه به این که در حدود 3 برابر لامپ “ب” توان مصرف می‌کند با این حال مقدار لومن کمتری دارد. پس این جمله که “لامپی که وات بالاتری دارد پرنورتر است” در حالت کلی صادق نبوده و نادرست است.

2. راندمان یا بهره وری لامپ چیست؟

منظور از راندمان لامپ همان بهره نوری لامپ برحسب لومن بر وات است. اکثر تولیدکننده‌های لامپ مقدار بهره نوری را در کاتالوگ محصولات ذکر می‌کنند. برای پیدا کردن راندمان لامپ کافی است که مقدار لومن درج شده روی جعبه لامپ را به وات مصرفی لامپ تقسیم کنیم. لامپ‌های با راندمان بالا بهره نوری بالای 100 لومن بر وات را دارند.

3. واحد میزان نور لامپ چیست؟

منظور از میزان نور لامپ همان شار نوری لامپ برحسب لومن است که بر روی بسته‌بندی و یا کاتالوگ لامپ توسط سازنده مشخص می‌شود.

4. هنگام خرید لامپ بایستی به چه نکاتی توجه کنیم؟

این سؤال شما را با سؤالات دیگری پاسخ خواهیم داد. برای چه نوع مکانی می‌خواهید لامپ تهیه کنید؟ برای مکان موردنظر مقدار لوکس پیشنهادی طبق جدول استاندارد ملی روشنایی ساختمان چقدر است؟ مثلاً می‌خواهید برای اتاق خوابی که مساحت 18 مترمربعی دارد لامپی تهیه کنید. برای اتاق خواب در جدول استاندارد ملی روشنایی ساختمان مقدار 100 لوکس روشنایی برای هر مترمربع پیشنهاد شده است. پس بایستی لامپی تهیه کنید که 1800 لومن روشنایی تولید می‌کند. لامپ ال ای ی 20 وات آوا مدل هلیوس 1800 لومن روشنایی تولید می‌کند و انتخاب مناسبی برای شما می‌باشد.

البته متغیرهای دیگری نیز در این محاسبه تأثیر‌گذار است و در محاسبه انجام شده مهم‌ترین عوامل بررسی شدند. پیشنهاد می‌شود حتماً قبل خرید، راهنمای خرید لامپ ال ای دی را مطالعه بفرمایید.

سخن پایانی در مورد نور و روشنایی

پارامترهای مهم دیگری در حوزه نور و روشنایی نظیر شدت نور، درخشندگی، دمای نور، ضریب نمود رنگ و غیره وجود دارد که در طراحی روشنایی توسط متخصصان این حوزه در نظر گرفته می‌شوند. در این نوشته به طور ساده 3 پارامتر مهم‌تر و پایه‌ای در این حوزه را بررسی کردیم. آشنایی با همین 3 مفهوم لوکس، لومن و بهره‌وری لامپ کمک شایانی در انتخاب و خرید شما خواهد داشت. سپاس از این که وقت ارزشمند خود را به مطالعه این نوشته اختصاص دادید.

امتیاز
4.6/5
دیدگاه شما

2 دیدگاه

  1. فاطمه گفت:

    سلام. ما واسه خونه جدیدمون خواستیم لامپ بخریم همینطوری مثل قدیما فقط به فکر کم مصرف بودن لامپ بودیم. دیگه از این به بعد موقع خرید لامپ حتما به نکاتی که گفتید توجه میکنم 😁
    خیلی ممنون بابت پست 🙌

 
محصول با موفقیت به سبد خرید اضافه شد.