آموزش برق نورافزا

آموزش سیم‌کشی و نصب کلید تبدیل

آموزش سیم‌کشی و نصب کلید تبدیل

کلید تبدیل برای کنترل یک یا چند لامپ از دو نقطه کاربرد دارد. در این پست به موضوعاتی از قبیل: لوله‌گذاری، سیم‌کشی و نصب کلید تبدیل به روش استاندارد و قدیمی، چگونگی نصب کلید تبدیل برای بیش از یک لامپ و در نهایت مدار داخلی و چگونگی عملکرد کلید تبدیل به صورت گام به گام خواهیم پرداخت. جهت یادگیری آسان، این آموزش همراه با نقشه‌های متعدد تهیه شده است. پس با ما همراه باشید.  

فهرست مطالب

کلید تبدیل چیست؟

کلید تبدیل از نظر ظاهری با کلید یک‌پل شباهت دارد. ولی از نظر لوله‌گذاری، سیم‌کشی، ساختار داخلی و کاربرد متفاوت است. کلید تبدیل برای روشن و خاموش کردن یک یا چند لامپ از دو نقطه کاربرد دارد، مکانهایی که افراد به صورت گذری عبور کرده و درب ورود و خروج جدا از هم دارند. مثلا ساختمانهای ویلایی که فردی از درب حیاط وارد شده و مسیری تا درب دوم ساختمان (راه‌پله) را طی می کند. برای روشنایی محل عبور اگر از کلید یک‌پل برای روشنایی حیاط استفاده شود، این کلید بایستی یا پشت درب حیاط نصب شود و یا پشت درب دوم ساختمان. در هر دو حالت برای روشن و یا خاموش کردن لامپ بایستی مسیری در تاریکی طی شود.

این مشکل با استفاده از کلید تبدیل قابل حل است. دو عدد کلید تبدیل یکی در پشت درب اول ساختمان و دیگری پشت درب دوم ساختمان نصب می‌شود. شب هنگام وقتی وارد حیاط خانه می‌شوید و می‌خواهید مسیرتان روشن باشد، می‌توانید لامپ‌های حیاط را از کنار درب ورودی با کلید تبدیل اولی روشن می‌کنید. سپس بعد از رسیدن به درب ورودی دوم (راه‌پله) لامپ‌های روشن شده را با استفاده از کلید تبدیل دوم خاموش کنید. برای روشن و خاموش کردن چراغ‌های نصب شده در  راه‌پله یا راهرو، محوطه باغ و ویلا، پارکینگ‌ها و سالن‌های بزرگ از کلید تبدیل استفاده شود.

حال طریقه نصب و سیم‌کشی کلید تبدیل را بررسی میکنیم.

لوله‌گذاری کلید تبدیل

 برای لوله‌گذاری ابتدا از جعبه فیوز به سمت قوطی کلید تبدیل اول و سپس از قوطی کلید تبدیل اول به سمت قوطی کلید تبدیل دوم لوله‌گذاری می‌کنیم. در آخر از سمت جعبه کلید دومی تا محل نصب چراغ، لوله‌گذاری انجام می‌دهیم. برای درک بهتر نحوه لوله‌گذاری به نقشه زیر توجه کنید: 

مطالعه بیشتر: اصول مهم لوله‌گذاری برق

آموزش لوله گذاری کلید تبدیل

روش سیم‌کشی و نصب کلید تبدیل

برای سیم‌کشی و نصب کلید تبدیل دو روش وجود دارد که عبارتند از: روش استاندارد و روش قدیمی یا بازاری

در سیم‌کشی کلید تبدیل بایستی از سیم با سطح مقطع 1/5mm استفاده شود. برای سیم حامل جریان فاز می توانید سیم نمره 1/5 به رنگ عایق قرمز، زرد یا مشکی و برای سیم نول سیم 1/5 به رنگ عایق آبی کم رنگ استفاده کنید. سیم ارت بایستی به رنگ عایق سبز با زرد راه‌راه انتخاب شود. سیم فاز برگشتی (سیم مابین دو کلید تبدیل و سیمی که از پیچ مشترک یکی از کلید‌های تبدیل به سمت لامپ کشیده میشود) نیز می‌تواند یکی از دو رنگ عایق خاکستری یا سفید داشته باشد.

مطالعه بیشتر: استاندارد رنگ‌ سیم برق در ایران

روش استاندارد سیم‌کشی و نصب کلید تبدیل

برای سیم‌کشی و نصب کلید تبدیل به صورت استاندارد مراحل زیر را انجام دهید.

نکته: کلید تبدیل در ساختار داخلی دارای سه پیچ می‌باشد. یک پیچ طلایی رنگ که به آن پیچ مشترک نیز گفته می‌شود و دو پیچ نقره‌ایی رنگ (پیچ‌های غیرمشترک).

1) ابتدا از جعبه فیوز تا قوطی کلید تبدیل اول با دو رشته سیم (فاز و نول) سیم‌کشی کنید.

2) سیم نول که از جعبه فیوز کشده شده را بایستی از قوطی کلید تبدیل اول و قوطی کلید تبدیل دوم بدون اتصال به کلیدها عبور داده و تا محل نصب چراغ سیم‌کشی کنید. این سیم را به سرپیچ لامپ وصل کنید.

3) سیم فاز که از جعبه فیوز تا قوطی کلید تبدیل اول کشیده شده را با پیچ طلایی کلید تبدیل اول متصل کنید.

4) از قوطی کلید تبدیل اول تا قوطی کلید تبدیل دوم، دو رشته سیم کشیده و در هر دو طرف به پیچ‌های نقره‌ای رنگ کلید‌های تبدیل وصل کنید.

5) از پیچ مشترک (طلایی رنگ) کلید تبدیل دوم تا محل نصب لامپ سیم‌کشی و به سرپیچ لامپ وصل کنید.

6) سیم ارت نیز بایستی از جعبه فیوز تا محل نصب لامپ، همراه با سایر سیم‌ها سیم‌کشی شود. 

نکته: موقع سربندی سیم‌ها به سرپیچ لامپ، بهتر است سیم فاز به پیچ متصل به کنتاکت انتهایی سرپیچ وصل شود. با این کار هنگام تعویض لامپ احتمال برق‌گرفتگی به حداقل خواهد رسید.

نکته: طبق استاندارد ملی ساختمان، امروزه استفاده از سیم ارت در سیم‌کشی ساختمان‌ها برای تأمین ایمنی الزامی شده است. ما نیز طبق استاندارد ذکر شده، سیم ارت (سیم زرد با راه راه سبز) را به نقشه سیم‌کشی کلید تبدیل افزوده‌ایم. برای درک بهتر نحوه سیم‌کشی و نصب کلید تبدیل به نقشه زیر توجه کنید:

نقشه مدار سیم‌کشی کلید تبدیل به روش استاندارد

سیم‌کشی و نصب کلید تبدیل به روش قدیمی یا بازاری

برای سیم‌کشی کلید تبدیل روش دیگری نیز وجود دارد که به روش قدیمی یا بازاری معروف است. بهتر است برای نصب کلید تبدیل از روش استاندارد استفاده شود. این روش در دو حالت استفاده می شود. حالت اول زمانی که سیم‌کشی مابین دو کلید تبدیل از قبل و با تعداد رشته سیم کمتر انجام شده و امکان اضافه کردن سیم وجود ندارد. حالت دوم: در هر دو طرف محل نصب کلید تبدیل برق فاز و نول وجود داشته و می خواهید سیم برق کمتری مصرف کنید.

روش سیم‌کشی کلید تبدیل به صورت بازاری:

1) از جعبه فیوز تا قوطی کلید تبدیل اول و قوطی کلید تبدیل دوم با دو رشته سیم فاز و نول، سیم‌کشی کنید.

2) سیم‌های فاز و نول را در هر دو کلید تبدیل، به پیچ‌های غیر مشترک وصل کنید.

3) از پیچ‌های مشترک هر دو کلید تبدیل تا محل نصب لامپ سیم‌کشی کرده و به سرپیچ لامپ وصل کنید.

4) سیم ارت نیز بایستی از جعبه فیوز تا محل نصب لامپ، همراه با سایر سیم‌ها کشیده شود. 

جریان برق در سیم‌های متصل به سرپیچ لامپ می‌تواند یکی از 4 حالت زیر را داشته باشد:

  • هر دو سیم متصل به لامپ سیم فاز باشند (لامپ خاموش).
  • هردو سیم متصل به لامپ سیم نول باشند (لامپ خاموش).
  • سیم متصل به لامپ یکی فاز و یکی نول باشند (لامپ روشن).
  • سیم متصل به لامپ یکی نول و یکی فاز باشند (لامپ روشن).

نکته: با توجه به مطالب گفته شده دقیقاً ایراد این روش در این است که وقتی دو سیم متصل به لامپ هر دو فاز باشند لامپ در حالت خاموش قرار دارد، در حالی که برق فاز در هر دو سیم متصل به لامپ جریان داشته و احتمال برق گرفتگی هنگام رفع اشکال یا تعویض لامپ وجود دارد.

روش قدیمی سیم‌کشی کلید تبدیل در مکان‌هایی که فاصله دو کلید تبدیل نسبتاً زیاد است، برای صرفه‌جویی در مصرف سیم برق بهتر است که فاز و نول هر کدام از کلیدهای تبدیل از نزدیک‌ترین پریز یا جعبه فیوز کشیده شود.

توجه: این مطلب صرفاً برای آشنایی با مدل قدیمی نصب کلید تبدیل بیان شد. استفاده از این مدل بدلیل عدم ایمنی توصیه نمی‌شود. 

در ادامه آموزش، شما با مدار (نقشه) عملکرد کلید تبدیل در هر دو روش  استاندارد و قدیمی آشنا خواهیم کرد. 

نقشه مدار سیم‌کشی کلید تبدیل به روش قدیمی یا بازاری

نکاتی در مورد سیم‌کشی و نصب کلید تبدیل

1) اگر بخواهید لامپ‌ها را از بیشتر از دو محل، با استفاده از کلیدهای تبدیل روشن و خاموش کنید، باید در میان دو کلید تبدیل، از کلیدهای میانی (کلید‌های صلیبی یا کراکس) استفاده کنید. بایستی به ازای هر نقطه اضافی برای روشن یا خاموش کردن لامپ، یک کلید صلیبی به میان دو کلید تبدیل اضافه کنید. کلید‌های کراکس بدون کلید تبدیل کارایی ندارند و باید در میان دو کلید تبدیل نصب گردند.

2) توجه داشته باشید اگر قصد دارید در یک ساختمان کلید تبدیل نصب کنید. باید حتما در محل مورد نظر دو قوطی کلید نصب شده داشته باشید که به همدیگر با استفاده از لوله پلیکا وصل شده باشند.

3) در صورتی که رنگ پیچ‌ها در داخل کلید تبدیل مشخص نشده باشد برای تشخیص پیج‌های مشترک و غیرمشترک کلیدها از بیزر مولتی‌متر می‌توان کمک گرفت.

4) بایستی برای دو پیچ‌ غیرمشترک (نقره‌ای رنگ) مابین دو کلید تبدیل، سیم‌هایی با عایق همرنگ انتخاب شوند تا هنگام رفع اشکال‌های آتی دچار مشکل نشوید.

 

نصب کلید تبدیل برای چند لامپ

وقتی میخواهید با استفاده از کلید تبدیل چندین لامپ را روشن کنید تنها کاری که بایستی انجام دهید، نصب لامپ‌ها به صورت موازی همراه با لامپ اول است. برای درک بهتر به نقشه نصب زیر توجه کنید:

مدار و نقشه کلید تبدیل با 2 لامپ

چگونگی عملکرد مدار کلید تبدیل

عملکرد مدار کلید تبدیل ممکن است برای شما کمی پیچیده به نظر برسد. ولی اگر به تصاویر زیر خوب نگاه کنید خیلی سریع به عملکرد این کلید پی خواهید برد. در دو تصویر زیر مدار کلید تبدیل در دو مدل سیم‌کشی به روش استاندارد و روش قدیمی آورده شده است.

نحوه عملکرد کلید تبدیل در روش استاندارد (مدار داخلی):

نقشه سیم‌کشی و مدار داخلی کلید تبدیل روش استاندارد

نحوه عملکرد کلید تبدیل در روش قدیمی یا بازاری (مدار داخلی):

نقشه سیم‌کشی و مدار داخلی کلید تبدیل روش قدیمی یا بازاری

سخن آخر

حتما موقع سیم‌کشی و نصب کلید تبدیل، استاندارد رنگ بندی سیم برق را رعایت کنید. طبق مقررات ملی برق ساختمان بایستی از روش استاندارد در سیم‌کشی استفاده کنید. اصول و نکاتی که در این آموزش برای شما ذکر کردیم حتما در سیم‌بندی رعایت کنید. 

 همراهان گرامی امیدواریم که این آموزش برای شما مفید بوده باشد. به جرات می‌توان گفت که کامل‌ترین آموزش منتشر شده در این زمینه می‌باشد.

شما می توانید با ثبت نظرات و پیشنهادات خود ما را در ادامه راه مصمم‌تر از قبل کنید.

امتیاز
4.6/5
 
محصول با موفقیت به سبد خرید اضافه شد.